program

Ofiarowanie

Sacrifice / Offret
reż. Andriej Tarkowski
Szwecja 1986, 145’
film z napisami polskimi i angielskimi
bilety: 15 zł
Andriej Tarkowski
15 sie 2017
20:00
Dom Ludowy
7 wrz 2017
19:00
Dom Ludowy

Ten profesor mógłby być zwykłym nadętym profesorem, może bardziej sympatyczną wersją wujaszka Wani Serebriakowa, ucząc rzeczy, o których inteligentni ludzie wiedzą od dawna, a imbecyle nigdy i tak nie zrozumieją. Listonosz mógłby być po prostu ekscentrycznym listonoszem, który cytuje Nietzschego i opowiada dziwaczne historie. Kobieta mogłaby być zwykłą udręczoną żoną, w której umyśle wybrzmiewa nigdy nie zadane pytanie: Kochałam jednego mężczyznę, dlaczego więc wyszłam za innego? Służąca mogłaby być zwykłą dziwną dziewczyną, domniemaną dobroduszną czarownicą, której moce pozostają niewykorzystane przez nikogo. Komunikat telewizyjny mógłby okazać się kolejnym fałszywym alarmem… Dzięki swojemu unikalnemu geniuszowi Andriej Tarkowski kieruje światło jupiterów, ostre ale jednocześnie litościwe, na tych ludzi i te zdarzenia w stylu charakterystycznym dla rosyjskich Wielkich (włączając w to Czechowa, Dostojewskiego czy Musorgskiego). To światło uwidacznia zwykłe, codzienne czynności – podarowanie prezentu, spacer wzdłuż zatoki, odbicie nagiego ciała w lustrze. To one tworzą szczeliny w banalnej zasłonie czasu, pozwalając bohaterom spojrzeć na coś, co jest dla nich tak przemożne, jak przemożne były słowa proroka czy ożywienie posągu dla bohaterów klasycznych dramatów. Widz może wybrać sobie bohatera, który wprowadzi go w opowieść. Droga wejścia może prowadzić do przypowieści, opisu zaburzenia umysłowego, zadumy nad heroicznym czynem - w zależności od perspektywy przyjętej przez widza. Bez względu jednak na to, gdzie jest punkt zaczepienia i punkt wyjścia, rdzeń historii pozostaje niezmienny i jest zgodny z cytatem z Gorkiego, użytym przez Czechowa: Jakim marnym życiem żyjecie!

Poświęcenie jest wynikiem historii i to od niego pochodzi tytuł. Nawet tych, którzy chcieliby odrzucić to, co jest przed ich oczami, będzie nawiedzać trudna do wymazania wizja. Historia o poświęceniu ma w sobie coś starożytnego, można powiedzieć, że jest ponadczasowa. Ostatni film Tarkowskiego powstał XX wieku, w okresie, który ukuł termin "totalitaryzm". Każde słowo – "przetrwanie", "zniszczenie", (nie zapominając o "tyranii") zostało w nim odzwierciedlone w pełnym swoim znaczeniu. Dlatego właśnie ofiara, jaką musi złożyć pan Alexander będzie całkowita, a jej konsekwencje dotyczą całej ludzkości. Ofiarowanie - przez wprowadzenie w życie tego słowa, codzienność podniesiona zostaje do rangi absolutu.

Andriej Tarkowski:

Temat, który poruszam w Ofiarowaniu jest moim zdaniem niezwykle ważny: brak miejsca na duchowość w naszej kulturze. Skupiliśmy się na dobrach materialnych, igramy z materializmem, zapominając jak niebezpieczny dla człowieka jest świat wyzuty z duchowości. Człowiek cierpi, ale nie wie z jakiego powodu, wyczuwa brak harmonii i poszukuje jego źródeł. Chciałem pokazać, że człowiek może żyć pełniej, jeśli będzie w zgodzie z samym sobą i ze źródłami swojej duszy. Odzyskanie moralności - stanu, w którym nie przywiązuje się wagi do dóbr materialnych, ani nie przyjmuje się roli biernego przedmiotu eksperymentu społecznego - może dokonać się przez poświęcenie. Oto zatem jest człowiek, który poświęca się drugiej osobie, który rozumie, że aby ocalić samego siebie, choćby tylko cieleśnie, musi przestać skupiać się na swoim ego i zrobić miejsce dla własnej duchowości, dzięki czemu uzyska dostęp do kolejnej płaszczyzny. Pomimo że w naszym świecie jego działania wydają się absurdalne i są obciążeniem dla otaczających go ludzi, to właśnie one demonstrują jego wolność.

Film stanowi poetycką przypowieść, a każdą część można interpretować inaczej. Zdaję sobie sprawę z tego, że ten film jest niezgodny z panującymi w dzisiejszych czasach ideami; w pewnym sensie "płynie pod prąd". Czy muszę podkreślać, że jestem wierzący i szokuje mnie gdy patrzę jak pędzimy ku duchowemu samobójstwu (i nie tylko duchowemu), pomimo że żaden reżim nas do tego nie zmusza? Czuję się bardziej związany ze wschodnim sposobem myślenia, w którym człowiek nie jest zakuty w kajdany powierzchowności, ale może ciągle jeszcze słyszeć wołanie duszy.

opracowanie: materiały dystrybutora

Andriej Tarkowski

(1932-1986) syn poety Arsienija, wybitny reżyser i scenarzysta. Studiował orientalistykę, brał udział w kilku wyprawach geologicznych na Syberię. Ukończył szkołę filmową (WGIK) w 1960 roku pracą dyplomową Mały marzyciel, liryczną impresją o perypetiach ucznia szkoły muzycznej, która uzyskała nagrodę w Nowym Jorku i została wprowadzona do dystrybucji. Międzynarodową sławę zdobył zrealizowanym w 1962 roku Dzieckiem wojny (Złoty Lew w Wenecji), wstrząsającym studium zniszczonego przez wojnę dzieciństwa. W latach 1966-1979 w ZSRR zrealizował filmy: Andriej Rublow, Solaris (wg. St. Lema), Zwierciadło i Stalker. Realizacja Andrieja Rublowa trwała kilka lat, ten wspaniały fresk historyczny z życia XV-wiecznej Rusi zdobył nagrodę FIPRESCI na MFF w Cannes. Tarkowski miał wiele problemów z cenzurą, konfliktów z władzami politycznymi i niezrealizowanych projektów. W 1984 roku zdecydował się na emigrację. Za granicą powstały filmy Nostalgia i Ofiarowanie (Nagroda Specjalna w Cannes, 1986). Zmarł po ciężkiej chorobie w Paryżu w 1986 roku.

Filmografia:

1961 Mały marzyciel / Katok i skripka

1962 Dziecko wojny / Iwanowo dietstwo

1971 Andriej Rublow

1972 Solaris

1975 Zwierciadło / Zierkało

1979 Stalker

1982 Tempo di viaggio

1983 Nostalgia / Nostalghia

1986 Ofiarowanie / Offret

reżyseriaAndriej Tarkowski
nagrody i festiwaleMFF w Cannes 1986 - Nagroda Specjalna Jury, Nagroda Jury Ekumenicznego, Nagroda FIPRESCI, najlepsze zdjęcia (Sven Nykvist); BAFTA Awards 1988 - najlepszy film nieanglojęzyczny
scenariuszAndriej Tarkowski
zdjęciaSven Nykvist
montażMichał Leszczyłowski, Andriej Tarkowski
muzykaJohann Sebastian Bach oraz muzyka ludowa szwedzka i japońska
obsadaErland Josephson, Susanne Fleetwood, Allan Edwall, Gudrun Gisladottir, Tommy Kljellqvist
producentAnna-Lena Wibom
produkcjaSvenska Filminstitutet
polski dystrybutorGutek Film
językszwedzki, angielski

Zobacz także